T.C.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
MEGEP
(MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN
GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)
BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ
KELİME İŞLEMCİ PROGRAMI
ANKARA 2006
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;
• Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile
onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak
yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında
amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim
materyalleridir (Ders Notlarıdır).
• Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye
rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve
geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında
uygulanmaya başlanmıştır.
• Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği
kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması
önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir.
• Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik
kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler.
• Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır.
• Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında
satılamaz.
i
AÇIKLAMALAR ...................................................................................................................iv
GİRİŞ ......................................................................................................................................1
ÖĞRENME FAALİYETİ - 1...................................................................................................3
1. PENCERE ELEMANLARI VE GÖRÜNTÜLEME BİÇİMLERİ ......................................3
1.1. Genel Bilgiler..............................................................................................................3
1.2. Ekran Görünümleri .....................................................................................................5
1.3. Metin Sınırları ve Basımda Çıkmayan Karakterler.....................................................6
1.4. Görüntüleme Oranı .....................................................................................................6
1.5. Tam Ekran Görüntüleme ............................................................................................7
UYGULAMA FAALİYETİ ..............................................................................................8
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME....................................................................................9
ÖĞRENME FAALİYETİ - 2.................................................................................................10
2. DOSYA İŞLEMLERİ ........................................................................................................10
2.1. Yeni Bir Belge Açma................................................................................................10
2.2. Kayıtlı Bir Belgeyi Açma .........................................................................................10
2.3. Birden Çok Belgeyle Çalışma...................................................................................11
2.4. Belgeyi Kapatma.......................................................................................................11
2.5. Belgeyi Kaydetme.....................................................................................................11
UYGULAMA FAALİYETİ ............................................................................................13
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................................................14
ÖĞRENME FAALİYETİ - 3.................................................................................................15
3. METİN İŞLEMLERİ .........................................................................................................15
3.1. İşlemleri Geri Alma ..................................................................................................16
3.2. İşlemleri Yineleme....................................................................................................16
3.3. Taşıma İşlemi............................................................................................................17
3.4. Kopyalama İşlemi .....................................................................................................18
3.5. Yazılanları Temizleme..............................................................................................18
3.6. Metin Arama ve Değiştirme .....................................................................................19
3.7. Simge Ekleme ...........................................................................................................20
UYGULAMA FAALİYETİ ............................................................................................21
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................................................22
ÖĞRENME FAALİYETİ - 4.................................................................................................23
4.SAYFA YAPISI VE YAZDIRMA İŞLEMLERİ ...............................................................23
4.1. Sayfa Ayarları ...........................................................................................................23
4.2. Baskı Önizleme.........................................................................................................24
4.3. Yazdırma Seçenekleri ...............................................................................................24
4.4. Üstbilgi - Altbilgi Ekleme.........................................................................................25
4.5. Sayfa Numarası Ekleme............................................................................................27
UYGULAMA FAALİYETİ ............................................................................................28
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................................................29
ÖĞRENME FAALİYETİ - 5.................................................................................................31
5.BİÇİMLENDİRME İŞLEMLERİ.......................................................................................31
5.1. Metin Biçimlendirme................................................................................................31
5.2. Paragraf ve Satır Biçimlendirme...............................................................................33
5.3. Büyük / Küçük Harf Değişimi ..................................................................................34
İÇİNDEKİLER
ii
5.4. Paragrafın İlk Karakterini Değiştirme ......................................................................34
5.5. Kenarlıklar ve Gölgelendirme...................................................................................35
5.6. Biçim Kopyalama .....................................................................................................35
5.7. Madde İşaretleri ve Numaralandırma .......................................................................36
5.8. Sayfayı Sütunlara Ayırma.........................................................................................37
5.9. Sekmeler Ekleme ......................................................................................................37
5.10. Otomatik Metin Düzeltme ......................................................................................37
5.11. Stil İşlemleri............................................................................................................38
5.12. Belge Artalan Rengini Değiştirme..........................................................................40
UYGULAMA FAALİYETİ ............................................................................................41
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................................................43
ÖĞRENME FAALİYETİ-6 ...................................................................................................45
6. TABLO İŞLEMLERİ.........................................................................................................45
6.1. Yeni Tablo Oluşturma ..............................................................................................45
6.2. Satır / Sütun Ekleme .................................................................................................46
6.3. Satır / Sütun Silme ....................................................................................................46
6.4. Satır Yüksekliğinin / Sütun Genişliğinin Ayarlanması.............................................46
6.5. Hücreleri Birleştirme / Bölme...................................................................................46
6.6. Tablo İçindeki Verileri Sıralama ..............................................................................46
6.7. Tabloyu Metne Dönüştürme .....................................................................................48
6.8. Metni Tabloya Dönüştürme ......................................................................................48
UYGULAMA FAALİYETİ ............................................................................................49
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................................................50
ÖĞRENME FAALİYETİ-7 ...................................................................................................51
7. ÇİZİM ARAÇLARI VE NESNELER................................................................................51
7.1. Çizim Düğmelerinin İşlevleri ...................................................................................51
7.2. Nesne Ekleme ...........................................................................................................52
7.3. Resim / Wordart Nesnesi Ekleme .............................................................................52
7.4. Grafik Ekleme...........................................................................................................53
UYGULAMA FAALİYETİ ............................................................................................54
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................................................55
ÖĞRENME FAALİYETİ - 8.................................................................................................56
8. ARAÇ ÇUBUKLARI.........................................................................................................56
8.1. Araç Çubuklarına Düğme Ekleme ............................................................................56
8.2. Yeni Araç Çubuğu Oluşturma ..................................................................................57
8.3. Yeni Menü Oluşturma ..............................................................................................57
UYGULAMA FAALİYETİ ............................................................................................58
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................................................59
ÖĞRENME FAALİYETİ - 9.................................................................................................60
9. GELİŞMİŞ ÖZELLİKLER................................................................................................60
9.1. Dipnot, Dizin ve Tablolar Ekleme ............................................................................60
9.2. Yer İşaretlerini Kullanma .........................................................................................61
9.3. Kesme Ekleme ..........................................................................................................62
9.3. Köprü Ekleme ...........................................................................................................62
9.4. Şablon Oluşturma .....................................................................................................63
9.5. Dil Seçimi .................................................................................................................63
9.6. Yazım Kontrolü ........................................................................................................63
iii
9.7. Mektup, Zarf ve Etiketler Oluşturma........................................................................64
9.8. Makrolar ...................................................................................................................66
9.9. Program Ayarlarını Düzenleme ................................................................................68
UYGULAMA FAALİYETİ ............................................................................................71
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................................................73
MODÜL DEĞERLENDİRME ..............................................................................................74
CEVAP ANAHTARLARI.....................................................................................................78
ÖNERİLEN KAYNAKLAR..................................................................................................80
KAYNAKÇA........................................................................................................................81
iv
AÇIKLAMALAR
KOD 482BK0012
ALAN Bilişim Teknolojileri
DAL/MESLEK Alan Ortak
MODÜLÜN ADI Kelime İşlemci Programı
MODÜLÜN TANIMI Kelime işlemci programı ile belge hazırlama ve düzenleme
işlemlerinin öğretildiği bir öğrenme materyalidir.
SÜRE 40/16
ÖN KOŞUL
YETERLİK Kelime işlemci programını kullanmak
MODÜLÜN AMACI
Genel Amaç
Bu modül ile, gerekli ortam ve materyaller sağlandığında
kelime işlemci programını kullanarak her türlü belge
hazırlama ve düzenleme işlemini yapabileceksiniz.
Amaçlar
􀂾 Kelime işlem programının ekran görüntüsünü
değiştirebileceksiniz.
􀂾 Dosya işlemlerini yapabileceksiniz.
􀂾 Metin işlemlerini yapabileceksiniz.
􀂾 Sayfa yapısını ayarlayabilecek ve sayfa yazdırma
seçeneklerini kullanarak çıktılar alabileceksiniz.
􀂾 Biçimlendirme işlemlerini yapabilecek ve stiller
oluşturabileceksiniz.
􀂾 Tablolar oluşturarak tablolarda biçimlendirme ve
düzenleme yapabileceksiniz.
􀂾 Çizim araç çubuklarını kullanarak çizimler yapabilecek ve
nesneleri ekleyebileceksiniz.
􀂾 Araç çubuklarını ve menüleri özelleştirebileceksiniz.
􀂾 Kelime işlemcinin ileri özelliklerini kullanarak kelime
işlem belgesinde düzenlemeler yapabileceksiniz.
EĞİTİM ÖĞRETİM
ORTAMLARI VE
DONANIMLARI
Ortam : Bilgisayar laboratuarı
Donanım: Bilgisayar, kelime işlemci programı
ÖLÇME VE
DEĞERLENDİRME
Her faaliyet sonrasında o faaliyetle ilgili değerlendirme
soruları ile kendi kendinizi değerlendireceksiniz. Modül
içinde ve sonunda verilen öğretici sorularla edindiğiniz
bilgileri pekiştirecek, uygulama örneklerini ve testleri gerekli
süre içinde tamamlayarak etkili öğrenmeyi
gerçekleştireceksiniz. Sırasıyla araştırma yaparak, grup
çalışmalarına katılarak ve en son aşamada alan
öğretmenlerine danışarak ölçme ve değerlendirme
uygulamalarını gerçekleştirin. Öğrenci ürün dosyası tutulması
tavsiye edilir.
AÇIKLAMALAR
1
GİRİŞ
Sevgili Öğrenci,
Hepimizin en büyük sıkıntısı, kendimizi kâğıtların arasında boğuluyor gibi
hissetmemizdir şüphesiz. Yaptığımız her ödevi, hazırladığımız her raporu, sayfalarca kağıt
kullanarak düzenliyor; bazen en ufak hatamızda aynı bilgileri tekrar tekrar yazmak zorunda
kalıyoruz. Bu da yorgunluğumuzu iyice artırıyor.
Bu modül ile tüm bu sıkıntılarımızı sonlandıracak bir aracın kullanımını öğreneceğiz.
Kelime işlemci yazılımları ile belgelerimizi bilgisayar ortamında hazırlayıp saklayabilecek,
hatalarımızı kolaylıkla düzeltebileceğiz. Hem de hiç sıkılmadan…
Kendini sürekli yenileyen teknoloji dünyasında en büyük paya sahip olan bilişim
teknolojileri alanı içinde, bilgisayar kullanımının zorunluluk haline geldiğini de düşünürsek
kelime işlemci yazılımlarının kullanımı daha da önemli bir hal almaktadır.
Modül içinde ilerledikçe bugüne kadar doküman hazırlarken çektiğimiz tüm
sıkıntıların sonuna yaklaştığımızı hissedeceğiz.
İyi eğlenceler…
GİRİŞ
2
3
ÖĞRENME FAALİYETİ - 1
Bu faaliyette verilen bilgiler doğrultusunda, kelime işlemci programının ekran
görünümüne ait düzenlemeleri yapabileceğiz.
􀂾 Kelime işlemci programlarının kullanım amaçlarını, sağladığı kolaylıkları ve
çevrenizde yaygın olarak kullanılanlarının hangileri olduğunu araştırınız.
Yaptığınız incelemeleri, rapor haline getirerek sınıfta sununuz.
1. PENCERE ELEMANLARI VE
GÖRÜNTÜLEME BİÇİMLERİ
1.1. Genel Bilgiler
Öncelikle, hep birlikte kelime işlemci programını çalıştırmayı öğrenelim.
Bu işlemi birkaç farklı şekilde yapabiliriz. En basit olanı, Başlat düğmesine
tıkladığımızda karşımıza gelen Programlar bölümünden Microsoft (MS) Word kısa yoluna
tıklamaktır.
Şekil 1.1: MS Word programının çalıştırılması
Masaüstünde bulunan Bilgisayarım sembolüne çift tıkladıktan sonra karşımıza gelen
pencereden C:sabit diskine, oradan da sıra ile Program Files - MS Office - Office10
dizinlerine girip Winword dosyasına çift tıklayarak da programı çalıştırabiliriz.
ÖĞRENME FAALİYETİ–1
AMAÇ
ARAŞTIRMA
4
Programı çalıştırdığımızda karşımıza Şekil 1.2’deki pencere çıkacaktır. Şimdi
program penceresinde bulunan öğeleri inceleyelim:
Şekil 1. 2: Program penceresi ve öğeleri
Pencerenin ortasında bulunan beyaz sayfa, doküman hazırlarken kullanacağımız
sayfamızdır.
􀂾 Başlık Çubuğu : Üzerinde çalıştığımız belgenin isminin ve program penceresi
düğmelerinin (programı kapama, simge durumuna küçültme) bulunduğu
çubuktur.
􀂾 Menü Çubuğu: Dosya – Düzen – Görünüm – Ekle – Biçim – Araçlar – Tablo –
Pencere – Yardım menülerinin bulunduğu çubuktur. Her menünün altında o
menü ile ilgili ayrıntılı seçenekler bulunmaktadır.
􀂾 Standart Araç Çubuğu: Programda sık uygulanan işlemlere ait simgeleri
üzerinde bulunduran (kopyalama – yeni belge açma – yazdırma …) araç
çubuğudur.
􀂾 Biçimlendirme Araç Çubuğu: Belge içinde bulunan metin ve nesneleri
biçimlendirirken uygulayacağımız işlemlere ait simgeleri bulunduran araç
çubuğudur.
5
􀂾 Çizim Araç Çubuğu: Belgeye ekleyeceğimiz şekiller, nesneler ve çizgiler ile
çizim düzenleme komutlarına ait simgelerin bulunduğu çubuktur.
􀂾 Cetvel: Belgenin sayfa ayarlarının yapılması için referans noktalarının
ayarlanmasını sağlayan çubuktur. Sayfanın dikey ve yatay kısmında bulunur.
􀂾 Görev Bölmesi: Bu bölme ile belge içinde yapacağımız işlemleri
düzenleyebiliriz.
􀂾 Durum Çubuğu: Belge içinde çalıştığımız sayfaya ait konum bilgilerini veren
alandır.
􀂾 Belge Penceresi Düğmeleri: Üzerinde çalıştığımız belgeyi kapatmamızı veya
yardım seçeneklerine ulaşmamızı kolaylaştırır.
1.2. Ekran Görünümleri
Kelime işlemci programında, Görünüm menüsü altında bulunan seçenekleri
kullanarak belgelerimize ait ekran görünümlerini değiştirebiliriz (Şekil 1.3).
Şekil 1. 3: Görünüm menüsü
Kelime işlemci programını çalıştırdığımızda belgemiz, Sayfa Düzeni görünümünde
açılacaktır. Bu, belgemizi yazıcı aracılığıyla kâğıda aktaracağımız görünüm türüdür.
Normal görünümü seçtiğimizde, belgemiz kenar boşlukları olmadan görüntülenir ve
sayfalar arası (- - - -) şeklinde bir çizgiyle ayrılır.
Web Yerleşimi’ni seçtiğimizde belgemiz, web sayfası şeklinde görüntülenecektir.
Anahat görünümü ile belgemiz, içinde bulunan başlık seviyelerine göre görüntülenir.
Her başlık ve satırın önünde onu temsil eden bir işaret bulunur.
6
Belge Bağlantıları görünümü ile belge içinde bulunan başlıkları referans alan
noktalara geçiş kolaylaşır. Sol tarafta açılan bölme üzerinde bulunan belge başlıklarına
tıklayarak istenen noktaya geçiş yapabiliriz.
1.3. Metin Sınırları ve Basımda Çıkmayan Karakterler
Belgemizi hazırlarken bize yol gösterici olması açısından; sadece ekranda görünecek
yazıcıdan çıktı alındığında gözükmeyecek sınırlayıcı çizgileri aktif hale getirebiliriz. Bu
işlem için Araçlar menüsü altında bunan Seçenekler düğmesine tıklanır.
Şekil 1. 4: Belge sınır çizgilerini görüntüleme
Karşımıza gelen pencereden Görünüm sekmesi altında bulunan Yazdırma ve Web
Seçenekleri alanındaki Metin Sınırları kutucuğu aktif hale getirilir. Bu durumda, üzerinde
çalıştığımız belgenin etrafında sınır çizgileri görülecektir.
Kelime işlemci programı ile belge hazırlarken belge içinde bulunan kesme, sekme gibi
bazı özellikler sayfa üzerinde (yazıcıdan çıktı alındığında) bulunmazlar. Bu ifadeleri,
standart araç çubuğunda bulunan Göster/Gizle ( ) simgesine tıklayarak çalışma
ekranımızda görüntüleyebiliriz.
1.4. Görüntüleme Oranı
Kelime işlemci programı ile hazırlamış olduğumuz belgenin ekranda görüntülendiği
büyüklüğü artırıp azaltabiliriz. Bu işlem için Görünüm menüsü altında bulunan Yakınlaştır
seçeneği kullanıldığı gibi standart araç çubuklarında bulunan Yakınlaştır (
) simgesi de tıklanabilir.
7
Şekil 1. 5: Yakınlaştır penceresi
1.5. Tam Ekran Görüntüleme
Belgelerimizin, ekranın tamamını kaplayacak şekilde görüntülenmesi için Görünüm
menüsü altında bulunan Tam Ekran seçeneğinin tıklanması yeterlidir.
Şekil 1. 6: Tam Ekran belge görünümü
Karşımıza gelen tam ekran görünümündeki belge üzerinde düzenleme ve kayıt
yapabiliriz. Tam ekran görünüm durumunu sonlandırmak için, görünen Tam Ekranı Kapat
düğmesine tıklamamız yeterlidir.
8
UYGULAMA FAALİYETİ
Aşağıda verilen işlem basamaklarını takip ederek konuyu daha da pekiştirelim.
Öneriler kısmı, uygulama faaliyeti için yönlendirici olacaktır.
İşlem Basamakları Öneriler
􀂾 Kelime işlemci programını çalıştırınız.
􀂾 Bilgisayarınızdaki bir word belgesini
açınız.
􀂾 Belge görünümlerini sıra ile değiştiriniz,
son halini Sayfa Düzeni görünümünde
bırakınız.
􀂾 Görünüm menüsü
􀂾 Belgeye metin sınırları ekleyiniz. 􀂾 Araçlar - Seçenekler
􀂾 Belgenin ekrandaki görüntülenme oranını
değiştiriniz.
􀂾
􀂾 Belgeyi kaydetmeden kelime işlemci
programını kapatınız
􀂾 Dosya - Kapat
UYGULAMA FAALİYETİ
9
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
PERFORMANS TESTİ
Uygulama faaliyetinde yaptığımız işlemlere göre aşağıdaki tabloyu doldurarak
kendimizi değerlendirebiliriz.
Öğrencinin
Adı – Soyadı :…………………………………
Numarası :…………………………………
Başlama saati
Bitirme saati
Süre
AÇIKLAMA: Aşağıda listelenen işlem basamaklarındaki davranışları öğrencide
gözlemlediyseniz EVET sütununa, gözlemleyemediyseniz HAYIR sütununa X işareti
koyunuz
GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR Evet Hayır
1. Kelime işlemci programını çalıştırdınız mı?
2. Sayfaların ekran görünümünü değiştirdiniz mi?
3. Belgeye metin sınırları eklediniz mi?
4. Belgenin görüntüleme oranını değiştirdiniz mi?
5. Kelime işlemci programını kapattınız mı?
6. Süreyi uygun olarak kullandınız mı?
TOPLAM PUAN
DEĞERLENDİRME
Performans testindeki işlem basamaklarında sıralanan davranışları kazanmışsak diğer
öğrenme faaliyetine geçebiliriz. Başarısız olduğumuz işlem basamakları için konuyu yeniden
gözden geçirebilir.
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
10
ÖĞRENME FAALİYETİ - 2
Bu faaliyette verilen bilgiler doğrultusunda, kelime işlemci programlarında uygulanan
temel dosyalama işlemlerini (belge açma-kapatma-kaydetme) yapabileceğiz.
2. DOSYA İŞLEMLERİ
2.1. Yeni Bir Belge Açma
Programı çalıştırdığımızda, otomatik olarak boş bir sayfa açılmaktadır. Bunun dışında,
aşağıdaki yöntemlerle de boş bir sayfa (belge) açabiliriz:
􀂾 Dosya menüsünden – Yeni komutu
􀂾 Standart araç çubuğundan Yeni ( ) simgesi
􀂾 Klavyeden Ctrl + N tuş birleşimi
2.2. Kayıtlı Bir Belgeyi Açma
Var olan bir belge, bilgisayarda kayıtlı demektir. Kayıtlı bir dosyanın açılabilmesi için
bilinmesi gereken iki unsur vardır:Bunlar, dosya adının ne olduğu ve dosyanın nerede olduğu
bilgileridir.
Kelime işlemci programında iken bir belgeyi açmak (çağırmak) istiyorsak aşağıdaki
yöntemlerden herhangi biri ile bunu gerçekleştirebiliriz:
􀂾 Dosya menüsünden – Aç komutu
􀂾 Standart araç çubuğundan Aç ( ) simgesi
􀂾 Klavyeden Ctrl + O tuş birleşimi
Bu işlemlerden herhangi birini yaptığımızda, karşımıza Aç Penceresi çıkacaktır.
Şekil 2. 1: Aç penceresi
ÖĞRENME FAALİYETİ–2
AMAÇ
11
Bu pencerede, Bak bölümündeki liste kutusuna tıklayarak açılan listeden belgemizin
olduğu alan veya sürücüyü işaretleriz. Bu alan içinde, belgenin olduğu dizine gidip istenen
dosyayı seçtikten sonra, Aç düğmesine tıkladığımızda belgemiz açılacaktır.
2.3. Birden Çok Belgeyle Çalışma
Kelime işlemci programında birden fazla belgeyi aynı anda açabiliriz. Açtığımız bu
belgeler arasında geçiş yapmak için Pencere menüsünden faydalanılır. Açılmış olan tüm
belgeler bu menü altında görüntülenir. İstediğimiz belgeyle çalışmak için, Pencere menüsü
altında görülen belge ismine tıklamamız yeterlidir.
Eğer monitörümüzde aynı anda tüm çalıştığımız belgeleri görüntülemek istersek
Pencere menüsü altında bulunan Tümünü Yerleştir seçeneğini işaretlememiz yeterlidir.
2.4. Belgeyi Kapatma
Üzerinde çalıştığımız belgeyi kapatmak için de farklı yöntemler kullanılabilir. Bu
yöntemleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:
􀂾 Dosya menüsünden – Kapat komutu
􀂾 Program Pencere düğmelerinden ( ) simgesi (bu simge, aynı zamanda kelime
işlemci programını da kapatır)
􀂾 Belge penceresi Kapat düğmesi ( )
Kapat komutunu verdiğimizde belge kaydedilmemişse kaydetme seçenekleri ile
karşılaşırız. Bir sonraki konuda, belgenin nasıl kaydedileceği anlatılacaktır.
2.5. Belgeyi Kaydetme
Hazırladığımız belgenin daha sonra da kullanılabilmesi için kaydedilmesi
gerekmektedir. Belge açarken gerekli olan dosya adı ve dosyanın bulunacağı yer bilgileri,
kayıt kısmında belirtilir. Dosya adı ve kayıt yeri bir defa belirtilir; sonraki her kayıt
işleminde eski dosyanın yerine yenisi otomatik olarak kaydedilecektir.
Kelime işlemci programında iken bir belgeyi kaydetmek istiyorsak aşağıdaki
yöntemlerden herhangi birini uygulayabiliriz:
􀂾 Dosya menüsünden – Kaydet komutu
􀂾 Standart araç çubuğundan Kaydet ( ) simgesi
􀂾 Klavyeden Ctrl + S tuş birleşimi
Bu işlemlerden herhangi birini yaptığımızda, karşımıza Kaydet Penceresi gelecektir
(Şekil 2.2). Bu pencerede Dosya adı kısmına hazırladığımız belgeyi anımsamamızı
kolaylaştıracak bir isim yazabiliriz. Belgeyi hangi alana kaydedeceğimizi belirledikten sonra,
Kaydet düğmesine tıklarsak belgemizi kaydetmiş oluruz.
12
Şekil 2.2:Kaydet penceresi
Belgemizi parolalı olarak kaydetmek için, kaydet penceresinde bulunan Araçlar
düğmesine tıklayarak Güvenlik Seçenekleri penceresini aktif hale getirebiliriz.
Belgemizi farklı bir isimle kaydetmek için Dosya menüsü altında bulunan Farklı
Kaydet seçeneğini işaretlememiz yeterlidir.
Belgemizi farklı biçimde kaydetmek istiyorsak kaydet penceresinde bulunan Kayıt
Türü kutucuğuna tıklayarak istediğimiz biçimi seçebiliriz. Hazırlamış olduğumuz belgeyi;
web sayfası, belge şablonu, Macintosh belgesi olarak kaydedebiliriz.
13
UYGULAMA FAALİYETİ
Aşağıda verilen işlem basamaklarını takip ederek konuyu daha da pekiştirelim.
Öneriler kısmı, uygulama faaliyeti için yönlendirici olacaktır.
İşlem Basamakları Öneriler
􀂾 Kelime işlemci programını çalıştırınız.
􀂾 Boş bir belge açınız.
􀂾 Dosya – Yeni
􀂾 Sayfa içine adınızı ve soyadını yazınız.
􀂾 Hazırladığınız belgeyi masaüstüne Deneme1
adı ile kaydetiniz. 􀂾
􀂾 Belgeyi kapatınız. 􀂾 Dosya – Kapat
􀂾 Bilgisayarınızdaki bir word belgesini açınız. 􀂾 􀃆
􀂾 Aynı belgeyi masaüstüne Deneme2 adı ile
parolalı olarak kaydediniz.
(Parola: MEGEP)
􀂾 Farklı Kaydet - Araçlar
􀂾 Bilgisayarınızdaki word belgesini açınız. 􀂾 􀃆 Ctrl
􀂾 Tüm belgeleri kapatınız.
􀂾 Kelime işlemci programını kapatınız. 􀂾 Dosya – Çıkış
UYGULAMA FAALİYETİ
14
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI)
1. Yeni bir belge açmak için araç çubuğundaki Yeni düğmesini kullanmak ile
Dosya/Yeni menü seçeneğini işaretlemek arasındaki fark nedir?
A) Araç çubuğundaki Yeni düğmesi ile sadece yeni bir belge açılır, Dosya/Yeni menü
seçeneği ile ayrıca hazır şablonlardan yararlanılır ve istenirse şablon dosya da
oluşturulur.
B) Dosya/Yeni menü seçeneği ile sadece yeni bir belge açılır, araç çubuğundaki Yeni
düğmesi ile hazır şablonlardan yararlanılır ve istenirse şablon dosya da ek olarak
oluşturulur.
C) Açılacak belge ile ilgili özet bilgi girilecekse Dosya/Yeni menü seçeneği
kullanılmalıdır. Araç çubuğundaki Yeni düğmesi ile bu yapılamaz.
D) Her ikisi de aynı amaç için kullanılır.
2. Kayıtlı bir belgeye parola konulabilmesi için aşağıdaki menü seçeneklerinden hangisi
uygulanmalıdır?
A) Dosya / Kaydet / Araçlar / Kaydetme Seçenekleri
B) Dosya / Kaydet / Araçlar / Güvenlik Seçenekleri
C) Araçlar /Seçenekler / Güvenlik
D) Araçlar / Seçenekler / Kaydetme Seçenekleri
3. Dosya/Aç menü seçeneği kullanıldıktan sonra aynı anda birden çok dosya açabilmek
için ne yapılmalıdır?
A) Açılacak dosyaların üzerine sırasıyla çift tıklanmalıdır.
B) Açılacak dosyalar Ctrl tuşu ile tek tek seçildikten sonra Aç düğmesi
tıklanmalıdır.
C) Dosya/Aç değil Dosya/Tümünü Aç menü seçeneği kullanılmalıdır.
D) Açılacak dosyalar önce farenin sağ tuşu ile seçilmeli ardından da Aç düğmesi
tıklanmalıdır.
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
15
ÖĞRENME FAALİYETİ - 3
Bu faaliyette verilen bilgiler doğrultusunda, kelime işlemci programlarında uygulanan
metin işlemlerini (yazı yazma, işlemleri geri alma, taşıma, kopyalama, arama) yapabileceğiz.
􀂾 Çevrenizde gördüğünüz afiş, gazete gibi dokümanların nasıl
hazırlandığını araştırınız.
Yaptığınız araştırmaya ait sonuçları rapor haline getirip, arkadaşlarınızla
paylaşınız.
3. METİN İŞLEMLERİ
Kelime işlemci programı ile belge hazırlarken, sayfa içine yazdığımız metinler veya
eklediğimiz nesneler üzerinde taşıma, kopyalama, silme gibi çeşitli işlemler yapabiliriz. Bu
işlemleri yapmamız için; öncelikle, üzerinde işlem yapılacak metni veya nesneyi seçmemiz
gerekmektedir.
Seçme işleminin, seçilen metnin özelliğine göre birçok farklı yolu vardır. Bunları,
aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:
􀂾 İşaretçiyi, seçilecek metnin başına getirmek ve farenin sol tuşuna basılı tutarak
sonuna kadar götürmek (sürükle-bırak yöntemi)
Şekil 3.1: Metnin seçilmesi
􀂾 Kelime seçmek için; işaretçi, seçilecek kelime içinde iken fare ile iki defa
tıklanır.
􀂾 Cümle seçmek için; işaretçi cümle içindeki herhangi bir kelimenin üzerinde
iken Ctrl ile birlikte farenin sol tuşuna bir defa tıklanır.
􀂾 Paragraf seçmek için ise; işaretçi paragraf içindeki herhangi bir noktada iken
farenin sol tuşuna üç defa tıklanır.
Belge içinde bulunan metin veya nesneler ile işlem yapmak için, işlem
yapılacak metin veya nesne mutlaka seçilmelidir.
ÖĞRENME FAALİYETİ–3
AMAÇ
ARAŞTIRMA
16
3.1. İşlemleri Geri Alma
Paket programların çoğunda olduğu gibi kelime işlemci programında da yaptığımız
işlemleri geri alma imkanımız vardır. Bunu, “zaman içinde yolculuk yapma” olarak da
adlandırabiliriz.
Kelime işlemci programı, yaptığımız her işlem adımını sıra ile belleğine kaydeder. Bu
sayede yaptığımız işlemleri adım adım geri alabilir, hatalarımızı düzeltebiliriz.
Yapılan işlemleri geri almak için aşağıdaki yöntemlerden herhangi birini kullanabiliriz:
􀂾 Düzen menüsünden – Geri Al komutu
􀂾 Standart araç çubuğundan Geri Al ( ) simgesi
􀂾 Klavyeden Ctrl + Z tuş birleşimi
Belge içinde herhangi bir alana “Merhaba arkadaşlar… Günaydın.” ifadesini yazalım.
Her Geri Al komutunu verdiğimizde, yaptığımız işlemlerin en son yaptığımızdan başlayarak
iptal edildiğini görebiliriz.
Şekil 3.2: Geri alma işlemi
Belgeyi kaydettiğimiz an, geri alma işlemi için bellekte tutulan işlemler silinir.
Kayıt işleminden sonra, bir dahaki “Kaydet” komutuna kadar yapılan
işlemler tekrar bellekte tutulur.
3.2. İşlemleri Yineleme
Geri Al (Ctrl+Z) komutu ile adım adım geri gidebildiğimiz gibi Yinele komutu ile de
geri gittiğimiz noktadan itibaren adım adım ileri giderek bulunduğumuz konuma gelebiliriz.
Bunun için aşağıdaki yöntemlerden herhangi birini uygulayabiliriz:
􀂾 Düzen menüsünden – Yinele komutu
􀂾 Standart araç çubuğundan Yinele ( ) simgesi
􀂾 Klavyeden Ctrl + Y tuş birleşimi
Yinele komutunun kullanılabilmesi için Geri Al komutu kullanılmış
olmalıdır. Geri Al komutu pasif ise dosya kaydedildikten sonra bir işlem
yapılmamış demektir.
17
3.3. Taşıma İşlemi
Belge içindeki metinleri, nesneleri, resimleri ve şekilleri sayfalar üzerinde istediğimiz
yere taşıyabiliriz.
Taşıma işlemini gerçekleştirmek çok basittir; önce taşınacak metin veya nesne seçilir,
sonra farenin sol tuşu basılı tutulup sayfa içinde sürüklenir ve istenen yere gelindiğinde
farenin sol tuşu bırakılır. Böylece, taşıma işlemi gerçekleştirilmiş olur.
Bu işlemi farklı bir şekilde de yapabiliriz. Bunun için metin ya da nesne seçilir; sonra
Düzen menüsünden Kes komutu verilir, seçili nesne ya da metin kendiliğinden silinir ve
belleğe alınır, ardından taşınmak istenen yere gelinir ve Düzen menüsünden Yapıştır
komutu verilir. Bu işlemler sonunda, seçilen metin ya da nesnenin, yeni yerine taşındığını
görebiliriz.
Şekil 3.3:Taşıma İşlemi Adımları
Taşıma işleminin ilk aşaması olan Kesme işlemini aşağıdaki yöntemlerden herhangi
biri ile gerçekleştirebiliriz:
􀂾 Düzen menüsünden – Kes komutu
􀂾 Standart araç çubuğundan Kes ( ) simgesi
􀂾 Klavyeden Ctrl + X tuş birleşimi
Taşıma işleminin tamamlanabilmesi için Yapıştır komutunun da verilmesi gerekir.
Yapıştırma işlemini aşağıdaki yöntemlerden herhangi biri ile gerçekleştirebiliriz:
􀂾 Düzen menüsünden – Yapıştır komutu
􀂾 Standart araç çubuğundan Yapıştır ( ) simgesi
􀂾 Klavyeden Ctrl + V tuş birleşimi
Bir defa belleğe alınan nesne veya metinler binlerce defa farklı yerlere
yapıştırılabilir.
18
3.4. Kopyalama İşlemi
Kopyalama işlemi ile taşıma işlemi arasındaki tek fark, seçilen nesne ya da metnin
bulunduğu noktadan silinmemesidir. Kopyalama işlemi de taşıma işleminde olduğu gibi
yapıştırma işlemi ile birlikte yapılır.
Şekil 3.4: Kopyala işlemi adımları
Kopyalama işlemini aşağıdaki yöntemlerden herhangi biri ile gerçekleştirebiliriz:
􀂾 Düzen menüsünden – Kopyala komutu
􀂾 Standart araç çubuğundan Kopyala ( ) simgesi
􀂾 Klavyeden Ctrl + C tuş birleşimi
3.5. Yazılanları Temizleme
Sayfa içinde bulunan metin veya nesneleri silebiliriz. Bunun için nesne veya metni,
fare yardımıyla seçip aşağıdaki yöntemlerden herhangi birini uygulayabiliriz:
􀂾 Düzen menüsünden – Temizle komutu – Tümü alt seçeneği
􀂾 Klavyeden Del(ete) tuşu
Eğer bir sayfa içindeki metin veya nesneyi seçip Temizle komutunun altındaki
Biçimler alt seçeneğini uygularsak sadece seçilen kısma ait biçimlendirme işlemleri iptal
edilir.
Şekil 3.5: Bir metnin temizlenmesi
Temizlenen yazı, taşıma işleminde olduğu gibi belleğe alınmaz. Temizleme
işlemi sonucunda yanlışlıkla silinen bir metin, ancak Geri al komutu ile
kurtarılabilir.
19
3.6. Metin Arama ve Değiştirme
Belge içinde sayfalarımız arttıkça aradığımız metinlerin bulunması zorlaşacaktır. Bu
durumlarda arama sihirbazını çalıştırabiliriz. Arama sihirbazı, belge içinde aradığımız
metnin bulunduğu konumları bize gösterecektir.
Arama sihirbazını Düzen menüsünden, Bul komutunu vererek çalıştırabiliriz.
Klavyeden Ctrl + F tuş birleşimi de Bul penceresini, yani arama sihirbazını çalıştırır.
Şekil 3.6: Bul penceresi
Bul penceresi içinde, Aranan kısmına belgede aramak istediğimiz metni yazıp
Sonrakini Bul düğmesine tıklarsak üzerinde bulunduğumuz noktadan itibaren arama
işlemini başlatmış oluruz. Bu işleme, aradığımız metne ulaşana kadar Sonrakini Bul
düğmesine tıklayarak devam edebiliriz.
Pencere içinde Tüm Seçenekler düğmesine tıkladığımızda ayrıntılı arama seçenekleri
karşımıza gelecektir.
Arama yaptığımız metni bulduğumuz gibi başka bir metin ile otomatik olarak
değiştirebiliriz. Bunun için Düzen menüsünden Değiştir komutunu verebiliriz. Aynı işlemi
klavyeden Ctrl + H tuş birleşimini kullanarak da yapabiliriz. Bu işlemlerden herhangi birini
yaptığımızda, karşımıza Değiştir penceresi çıkacaktır.
Şekil 3.7: Değiştir penceresi
Değiştir penceresi içinde Aranan kısmına değiştirilmek istenen metin, Yeni değer
kısmına ise değiştirilecek metnin yerine gelecek yeni ifade yazılır. Değiştir düğmesine
tıkladığımızda kelimeler arası değişim sıra ile gerçekleşir; eğer Tümünü Değiştir
düğmesine tıklarsak belge içinde bulunan tüm aranan metinler, yeni metin ile değiştirilmiş
olur.
20
3.7. Simge Ekleme
Hazırladığımız belge içinde, istediğimiz noktalara klavye yardımıyla ulaşmakta
güçlük yaşayacağımız simgeleri rahat bir şekilde ekleyebiliriz.
Ekle menüsü altında bulunan Simge komutunu kullanarak istediğimiz simgeyi, belge
içindeki bir noktaya ekleyebiliriz.
Şekil 3.8: Simge penceresi
Açılan Simge penceresinde, ekleyeceğimiz simgeyi seçtikten sonra pencerenin alt
kısmında bulunan Ekle düğmesine tıklamamız yeterlidir. Bu işlem sonunda İptal düğmesi
otomatik olarak Kapat şekline dönüşecektir. Pencereyi kapatmak için bu düğmeye
tıklayabiliriz.
21
UYGULAMA FAALİYETİ
Aşağıda verilen işlem basamaklarını takip ederek konuyu daha da pekiştirelim.
Öneriler kısmı, uygulama faaliyeti için yönlendirici olacaktır.
İşlem Basamakları öneriler
􀂾 Kelime işlemci programını çalıştırınız.
􀂾 Belgenin ilk sayfasına İstiklal Marşı’mızın
ilk iki kıtasını yazınız.
􀂾 İlk mısrayı seçiniz.
􀂾 Sürükle - Bırak
􀂾 Seçilen mısrayı ikinci sayfaya taşıyınız.
􀂾 ve
􀂾 Yaptığın işlemi iptal ediniz. 􀂾 Düzen - Geri Al
􀂾 Son iki mısrayı seç ve ikinci sayfaya
kopyalayınız. 􀂾 Ctrl + C ve Ctrl + V
􀂾 Bul penceresini çalıştırınız.. 􀂾 Ctrl + F
􀂾 Belge içinde millet kelimesinin kaç adet
bulunduğunu gözlemleyiniz.
􀂾 Belge içinde bulunan millet sözcüklerinin
hepsini ulus olarak değiştiriniz. 􀂾 Düzen - Değiştir
􀂾 Belgeyi, ilk yazıldığı haline getiriniz. 􀂾
􀂾 İşlemleri geri almadan önceki konuma
geliniz.
􀂾
􀂾 Belge içinde bulunan ulus sözcüklerinin
hepsini millet olarak değiştiriniz. 􀂾 Ctrl + H
􀂾 Belgeyi, Belgelerim dizinine İstiklal Marşı
adı ile kaydediniz. 􀂾 Ctrl + S
􀂾 Belgeyi kapatınız. 􀂾 Dosya – Kapat
􀂾 Boş bir belge açınız. 􀂾 Yeni
􀂾 Belge içine birbirinden farklı simgeler
ekleyiniz. 􀂾 € ¥ © ™ £ ∞ ≤ ≥ μ £
􀂾 Belgeyi, kaydetmeden kapatınız.
􀂾 Kelime işlemci programını kapatınız. 􀂾 Alt + F4
UYGULAMA FAALİYETİ
22
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
1. Kelime işlemci programında metin seçme işlemi ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden
hangisi söylenemez?
A) Kelime seçmek için kelimenin üzerinde iken farenin sol tuşu ile çift tıklanır.
B) Satırların belli noktalarındaki metinleri seçmek için farenin sol tuşu ile birlikte Alt
tuşuna basılır.
C) Harf seçmek için klavyeden Ctrl tuşu ile yön tuşları kullanılır.
D) Cümle seçmek için Ctrl tuşu ile cümlenin herhangi bir yerine tek tıkanır.
2. Bilgisayar kelimesini kopyalamak istiyorsak yapmamız gereken işlemler nelerdir?
E) Seçme işlemi yapılmadan Kopyala - Yapıştır komutları verilir.
F) Seçme işlemi yapılarak Kopyala - Yapıştır komutları verilir.
G) Seçme işlemi yapılmadan Kes - Yapıştır komutları verilir.
H) Seçme işlemi yapılmadan Kopyala - Kes komutları verilir.
3. Kelime işlemci programında bir metnin yerini değiştirmek için yapılan işlemler
aşağıdakilerden hangisinde doğru sırasıyla verilmiştir?
1- Düzen menüsünden Kes seçeneği işaretlenir.
2- İşaretçi, metni taşımak istediğiniz yere getirilir.
3- Taşınmak istenen metin seçilir.
4- Düzen menüsünden Yapıştır seçeneği işaretlenir.
A) 2-1-3-4
B) 3-1-2-4
C) 4-2-3-1
D) 3-2-1-4
4. Belge içinde bulunan bir metni yenisi ile değiştirmek için hangi yol izlenmez?
A) Düzen /Bul
B) Düzen / Git
C) Düzen / Değiştir
D) Düzen / Temizle
5. Hazırlanan belgeye klavyede bulunmayan bir karakterin eklenmesi istenirse hangi
menü seçeneği kullanılmalıdır?
A) Ekle/Simge
B) Ekle/Alan
C) Düzen/Bul
D) Düzen/Yapıştır
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
23
ÖĞRENME FAALİYETİ - 4
Bu faaliyette verilen bilgiler doğrultusunda, kelime işlemci programlarında sayfaların
yapılarını düzenleyebilecek ve yazdırma seçenekleri ile çıktılar alabileceğiz.
4.SAYFA YAPISI VE YAZDIRMA
İŞLEMLERİ
4.1. Sayfa Ayarları
Hazırladığımız belge, sayfalardan oluşacağı için sayfaların kağıt üzerinde görmek
istediğimiz şekilde yatay veya dikey olarak ayarlanması gerekmektedir. Sayfa
düzenlemelerini yapmak için Dosya menüsü altında bulunan Sayfa Yapısı seçeneği tıklanır.
Karşımıza Şekil 4.1’deki pencere gelecektir.
Şekil 4.1: Sayfa Yapısı penceresi
Sayfa Yapısı penceresi içinde üç sekme bulunmaktadır:
􀂾 Kenar Boşlukları sekmesinde, sayfa içinde metin yazılabilecek alan ve sayfa
yönü (dikey-yatay) ayarlanır. Yapılan ayarlamalar, Uygulama Yeri seçeneği
ile; tüm belgeye veya sadece istenen bölümlere uygulanabilir. Kenar
boşluklarını düzenlemek için, cetvelden de faydalanabiliriz.
􀂾 Kağıt sekmesinde, belge hazırlarken kullanılan kağıdın boyutlarına ve yazdırma
işleminde kullanılacak kaynağa ait düzenlemeler yapabiliriz.
􀂾 Düzen sekmesinde ise, belge içinde bulunan bölümlere, üstbilgi ve altbilgilere
ait düzenlemeleri yapabiliriz.
ÖĞRENME FAALİYETİ–4
AMAÇ
24
4.2. Baskı Önizleme
Kelime işlemci programında hazırladığımız belgelerin kağıt üzerindeki yerleşimini
görebiliriz. Bu işlem için, aşağıdaki yöntemlerden biri kullanılabilir:
􀂾 Dosya menüsünden – Baskı Önizleme komutu
􀂾 Standart araç çubuğundan Baskı Önizleme ( ) simgesi
Şekil 4.2: Baskı Önizleme
Baskı Önizleme penceresinde bulunan araç çubuklarını kullanarak önizleme
görüntüsünü büyütüp küçültebilir, ekranda görünen sayfa sayısını ayarlayabiliriz.
4.3. Yazdırma Seçenekleri
Hazırladığımız belgeleri, yazıcı ile kâğıt üzerine aktarabiliriz. Bu işlem için aşağıdaki
işlemlerden herhangi birini yapabiliriz:
􀂾 Dosya menüsünden – Yazdır komutu
􀂾 Standart araç çubuğundan Yazdır ( ) simgesi
􀂾 Klavyeden Ctrl + P tuş birleşimi
Yazdırma seçeneklerini ayrıntılı olarak seçmek istiyorsak Dosya menüsünden Yazdır
seçeneğini işaretlemeliyiz. Bu durumda, Şekil 4.3’teki Yazdır Penceresi karşımıza
gelecektir.
25
Şekil 4.3: Yazdır penceresi
Yazdır penceresinde bulunan seçenekler aracılığıyla hem yazıcı özelliklerini hem de
yazdırma seçeneklerini düzenleyebiliriz. Belge içinde bulunan sayfalardan istediklerimizi
yazdırmak için Sayfa aralığı kısmından Sayfa kutucuğunu işaretleyip yanındaki kutucuğa
yazdırmak istediğimiz sayfaların numaralarını girmemiz gerekmektedir.
Örnek:
1– 6 : 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 numaralı sayfalar yazdırılır.
1– 5; 8 : 1, 2, 3, 4, 5 ve 8 numaralı sayfalar yazdırılır.
4.4. Üstbilgi - Altbilgi Ekleme
Hazırladığımız belgeye, tüm sayfalarda görünecek şekilde üstbilgi veya altbilgi
ekleyebiliriz.
Bunun için Görünüm menüsünden Üstbilgi ve Altbilgi komutu verilir. Bu komut
verildiğinde karşımıza Üstbilgi ve Altbilgi araç çubuğu gelecektir.
26
Şekil 4.4: Üstbilgi ve Altbilgi araç çubuğu
Şimdi bu araç çubuğunda bulunan simgelerin görevlerini anlamaya çalışalım:
27
4.5. Sayfa Numarası Ekleme
Üstbilgi ve Altbilgi araç çubuğunda, sayfa numarası ( ) simgesini işaretleyerek
belge içinde bulunan tüm sayfalara sayfa numaraları ekleyebiliriz. Aynı işlemi, Ekle menüsü
altında bulunan Sayfa Numaraları komutunu vererek de gerçekleştirebiliriz.
Şekil 4.5: Sayfa Numaraları penceresi
Karşımıza gelen Sayfa Numaraları penceresinden, sayfa numarasının sayfa içinde
bulunacağı konumu seçebiliriz. Biçim düğmesine tıkladığımızda, karşımıza gelen ayrıntılı
biçimlendirme seçenekleri ile numaralandırma işlemine ait biçim düzenlemelerini
yapabiliriz.
28
UYGULAMA FAALİYETİ
Aşağıda verilen işlem basamaklarını takip ederek konuyu daha da pekiştirelim.
Öneriler kısmı, uygulama faaliyeti için yönlendirici olacaktır.
İŞLEM BASAMAKLARI ÖNERİLER
􀂾 Kelime işlemci programını çalıştırınız.
􀂾 Bir word belgesi açınız.
􀂾 Dosya - Aç
􀂾 Belge sayfalarını yatay olarak ayarlayarak
kenar boşluklarını değiştiriniz.
􀂾 Dosya – Sayfa Yapısı
􀂾 Sol: 3 cm Sağ: 1,5 cm
Alt:2 cm Üst: 3,5 cm
􀂾 Tek sayfalarda tarih bilgisini, çift sayfalarda
belge ismini üstbilgi olarak tanımlayınız. 􀂾 Görünüm – Üstbilgi ve Altbilgi
􀂾 Her sayfanın alt kısmına ortalanmış olarak
sayfa numarası ekleyiniz. 􀂾 Ekle – Sayfa Numaraları
􀂾 Eklenen sayfa numaralarının “i, ii, iii…”
şeklinde görünmesini sağlayınız. 􀂾 Sayfa Numaraları - Biçim
􀂾 Belge sayfalarını dikey olarak ayarlayarak
kağıt ebatını A6 ölçülerine getiriniz. 􀂾 Kağıt Boyutu
􀂾 Bu belgenin ilk üç sayfası ile birlikte
yedinci sayfasını da yazdırınız. 􀂾 Ctrl + P
􀂾 Sıra ile belgeyi ve programı kapatınız. 􀂾
UYGULAMA FAALİYETİ
29
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
1. Belge içinde bulunan sayfaları dikey durumdan yatay duruma getirmek için
aşağıdakilerden hangisi kullanılır?
A) Düzen / Sayfa yapısı / Yönlendirme / Yatay
B) Görünüm / Sayfa Yapısı / Kâğıt / Yatay
C) Dosya / Sayfa Yapısı / Yönlendirme /Yatay
D) Dosya / Sayfa Yapısı / Kâğıt / Yatay
2. Belgenin yazılacağı kağıt A5 ebatlarında ise kağıt boyutunun değiştirilmesi işlemi
hangi menü seçenekleri ile yapılabilir?
A) Dosya / Yazdır / Seçenekler
B) Dosya / Sayfa Yapısı / Kağıt Boyutu
C) Dosya / Sayfa Yapısı / Kağıt Kaynağı
D) Araçlar / Seçenekler
3. 40 sayfalık bir dokümanın 1’den 9’a kadar olan sayfaları ile 35 ve 40 no’lu sayfalarını
yazıcıdan çıkartmak istenirse Dosya / Yazdır menü seçeneğinde sayfa bölümünün
karşısına yazılacak uygun ifade, hangisidir?
A) 1 , 9 ; 35 – 40
B) 1 ; 9 ; 35 ; 40
C) 1 – 9 , 35 ; 40
D) 1 – 9 , 35 , 40
4. Kelime işlemci programı ile hazırlanan belge yazdırılırken aşağıdakilerden hangisi
yapılamaz?
A) Sadece seçilen alan yazdırılabilir.
B) Sadece imlecin bulunduğu sayfa yazdırılabilir.
C) Sadece belli kelimelerin geçtiği sayfalar yazdırılabilir.
D) Sayfalar birden fazla kopya olarak yazdırılabilir.
5. Hazırladığı belgenin sadece tek numaralı sayfalarının çıktısı alınmak istenirse hangi
işlem yapılabilir?
A) Dosya / Yazdır / Sayfa
B) Dosya / Yazdır / Aralıktaki tüm sayfalar
C) Standart araç çubuğundaki Yazdır düğmesi kullanılır
D) Dosya / Yazdır / Tek numaralı sayfalar
6. Kullanıcı tek ve çift numaralı sayfalarda farklı üst bilgiler kullanmak istiyor .
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile yapabilir?
A) Ekle / Üstbilgi ve Altbilgi - düğmesi ile
B) Görünüm / Üstbilgi ve Altbilgi- düğmesi ile
C) Dosya / Sayfa Yapısı / Düzen / Üstbilgi ve Altbilgi
D) Ekle / Sayfa Numaraları / Üstbilgi ve Altbilgi
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
30
7. Belge içine eklenecek sayfa numaralarının 13’ten başlaması için hangi menü seçeneği
kullanılmalıdır?
A) Ekle / Sayfa Numaraları / Biçim - Başlangıç
B) Araçlar / Seçenekler
C) Ekle / Sayfa Numaraları / Özelleştir
D) Düzen / Sayfa Numaraları / Biçimlendir
8. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi yazıcıdan çıktı alınırken kağıt üzerinde görünmez?
A) Dipnot
B) Resim yazısı
C) Açıklama
D) Üst bilgi/Alt bilgi
9. Belgelere eklenen tarih ve saatin, normal tarih ve saat değiştiğinde otomatikman
değişmesi istenirse ne yapılmalıdır?
A) Ekle / Tarih ve Saat iletişim kutusunda yer alan Otomatik Olarak Güncelleştir
kutucuğu seçilmelidir.
B) Araçlar / Seçenekler den Tarihleri Güncelleştir kutucuğu boşaltılmalıdır.
C) Ekle / Tarih ve Saat iletişim kutusunda yer alan Otomatik Olarak Güncelleştir
kutucuğu boşaltılmalıdır.
D) Araçlar / Seçenekler den Tarihleri Güncelleştir kutucuğu seçilmelidir.
10. Üstbilgi ve Altbilgi araç çubuğu kullanılarak aşağıdakilerden hangisi otomatik olarak
eklenemez?
A) Sayfa no
B) Tarih
C) Simge
D) Saat
31
ÖĞRENME FAALİYETİ - 5
Bu faaliyette verilen bilgiler doğrultusunda, kelime işlemci programlarında uygulanan
biçimlendirme işlemlerini yapabilecek ve stillerle çalışabileceğiz.
􀂾 Kelime işlemci programı ile yapılabilecek biçimlendirme işlemlerini
araştırınız.
Yaptığınız araştırmaya ait sonuçları rapor haline getirip arkadaşlarınızla
paylaşınız.
5.BİÇİMLENDİRME İŞLEMLERİ
5.1. Metin Biçimlendirme
Kelime işlemci programında; belge içine yazdığımız metinlere ait karakterler veya
nesneler üzerinde büyüklük değiştirme, renk düzenleme, şekil biçimlendirme gibi birçok
işlemi yapabiliriz.
Biçimlendirme işlemlerini iki yol ile gerçekleştirebiliriz:
􀂾 Biçim menüsü yardımıyla (Şekil 5.1)
􀂾 Biçimlendirme araç çubuğu yardımıyla (Şekil 5.2)
Biçim menüsü altında bulunan seçenekleri kullanarak metin, nesne ve sayfa için
biçimlendirme işlemlerini gerçekleştirebiliriz.
Şekil 5.1: Biçim menüsü
ÖĞRENME FAALİYETİ–2
AMAÇ
ARAŞTIRMA
32
Biçimlendirme araç çubuğunda bulunan simgeler, yapacağımız biçimlendirme
işlemlerini daha kolay yapmamızı sağlar.
Şekil 5.2: Biçimlendirme araç çubuğu
Şimdi, biçimlendirme araç çubuğunda bulunan simgeleri tanıyalım:
33
5.2. Paragraf ve Satır Biçimlendirme
Belge içinde bulunan paragraf ve satırlara ait biçimlendirme işlemlerini, Biçim
menüsü altında bulunan Paragraf seçeneğini kullanarak yapabiliriz.
Şekil 5.3: Paragraf penceresi
Paragraf penceresinde iki sekme bulunmaktadır:
􀂾 Girintiler ve Aralıklar sekmesini kullanarak paragraf hizalamasını ve satırlar
arası boşluk değerlerini düzenleyebiliriz.
􀂾 Satır ve Sayfa Sonu sekmesini kullanarak ise paragraf satırlarının bir arada
bulunması, satır numaralarının görüntülenmesi gibi düzenlemeleri yapabiliriz.
34
5.3. Büyük / Küçük Harf Değişimi
Kelime işlemci programında belgeler hazırlarken belge içinde bulunan karakterlerin
büyük ya da küçük görünmesi için düzenlemeler yapabiliriz.
Bunun için; üzerinde değişiklik yapacağımız metini seçtikten sonra Biçim menüsü
altında yer alan BÜYÜK/Küçük Harf Değiştir seçeneğini işaretleyebiliriz. Bu durumda,
karşımıza BÜYÜK/Küçük Harf Değiştir penceresi gelecektir. Yapacağımız değişikliğe göre
pencere içinde bulunan seçeneği işaretleyip tamam düğmesine tıklamamız yeterlidir.
Şekil 5.4: Büyük/Küçük Harf Değiştir penceresi
Aynı işlemi, değişiklik yapacağımız metni seçtikten sonra Shift ve F3 tuşlarına aynı
anda basarak da yapabiliriz. Metin seçili iken bu tuş kombinasyonunu her kullanışımızda,
seçili metnin durumu değişecektir.
Değişiklik yapacağımız metin tek kelime ise ve Shift – F3 tuş kombinasyonunu
kullanacaksak işaretçimizin metin içinde herhangi bir noktada olması yeterlidir.
5.4. Paragrafın İlk Karakterini Değiştirme
Genellikle basın – yayın dokümanlarında bulunan metinlerin ilk harflerinin diğer
karakterlere göre büyük olduğunu görürüz. Bu işlemi kelime işlemci programını kullanarak
da gerçekleştirebiliriz.
Paragrafta bulunan ilk karakterin boyutunu büyütmek için Biçim menüsü altına
bulunan Başlangıcı Büyüt seçeneğini işaretlememiz yeterlidir.
35
Şekil 5.5: Başlangıç karakterini büyütme
Karşımıza gelen pencereden isteğimize uygun seçenekleri işaretleyip Tamam
düğmesine tıkladığımızda, metnimizin değiştiğini görebiliriz.
Şekil 5.6: Başlangıcı büyütülmüş metin
5.5. Kenarlıklar ve Gölgelendirme
Biçim menüsü altında bulunan Kenarlıklar ve Gölgelendirme seçeneği ile
işaretçimizin bulunduğu paragrafa veya belge içindeki sayfalara kenarlıklar ekleyebiliriz.
Kenarlıklar ve Gölgelendirme penceresi içinde bulunan seçenekleri kullanarak
kendimize özgü kenarlıklar tanımlayabiliriz.
5.6. Biçim Kopyalama
Kelime işlemci programında, hazırlamış olduğumuz belgeler içinde bulunan metin
veya nesneleri kopyalayabileceğimiz gibi bunların biçimlerini de diğer metin veya nesnelere
kopyalayabiliriz.
Bu işlem için; biçimini kopyalayacağımız metin veya nesneyi seçtikten sonra standart
araç çubuğunda bulunan Biçim Boyacısı ( ) simgesine tıklamamız yeterlidir.
Aynı işlemi Kopyala – Özel Yapıştır işlemleri ile de gerçekleştirebiliriz.
36
5.7. Madde İşaretleri ve Numaralandırma
Belge içinde sıralı listeler oluşturmak için farklı yöntemler kullanılabilir. Bu
yöntemleri şöyle sıralayabiliriz:
􀂾 Biçim menüsü altında bulunan Madde İşaretleri ve Numaralandırma komutu
􀂾 Biçimlendirme araç çubuğunda bulunan Madde İşaretleri ve Numaralandırma
simgesi ( )
Şekil 5.7:Madde İşaretleri ve Numaralandırma
Madde İşaretleri ve Numaralandırma penceresi içinde dört sekme bulunmaktadır:
Madde İşaretli sekmesinde, eklenecek madde işaretinin şekiller halinde
görüntülenmesi sağlanır.
Numaralı sekmesinde, eklenecek madde işaretlerinin harfler veya rakamlardan
oluşması sağlanır.
Numaralandırılmış Anahat sekmesinde, madde işaretlerinin seviyelere göre
düzenlemesi (1 – 1.1 – 1.1.1 gibi) sağlanır.
Liste Stilleri sekmesinde ise kelime işlemci programı belleğinde bulunan liste
biçimlerinden faydalanabilir.
37
5.8. Sayfayı Sütunlara Ayırma
Biçim menüsü altında bulunan Sütunlar komutunu çalıştırarak belgemize
ekleyeceğimiz metinlerin sütunlar halinde yazılmasını sağlayabiliriz.
5.9. Sekmeler Ekleme
Biçim menüsü altında bulunan Sekmeler komutunu çalıştırarak belgemiz üzerinde
sekme noktaları belirleyebiliriz.
5.10. Otomatik Metin Düzeltme
Belge hazırlarken metin yazımında yaptığımız hataları, kelime işlemci programına
tanıtarak otomatik olarak düzeltilmesini sağlayabiliriz.
Bu işlem için Araçlar menüsü altında bulunan Otomatik Düzeltme Seçenekleri
işaretlenmelidir.
Karşımıza gelen pencerede ilgili ayarları yapabiliriz.
Şekil 5.8:Otomatik Düzeltme Penceresi
Örnekte; belge içine yazılan MEB ifadesinin yerine otomatik olarak Milli Eğitim
Bakanlığı yazılması ayarlanmıştır.
38
5.11. Stil İşlemleri
Stil, kelime işlemci programında hazırlamış olduğumuz belgede bulunan metin veya
paragrafa ait genel yapıyı ifade etmektedir. Stiller ile paragrafın görünüşüne ait metin
hizalama, sekme durakları, satır aralığı ve kenarlıklar gibi alanları denetlenmektedir.
Stil işlemleri için Biçim menüsü altında bulunan Stiller ve Biçimlendirme seçeneğini
işaretlememiz yeterlidir. Karşımıza gelen Stiller ve Biçimlendirme iletişim kutusunu
kullanarak yeni stiller oluşturabilir veya varolan stilleri düzenleyebiliriz. Burada bulunan
Yeni Stil düğmesine tıklayarak oluşturacağımız stile ait düzenlemeleri yapabiliriz.
Şekil 5.9: Yeni stil oluşturma
Yeni Stil penceresinde oluşturacağımız stile ait tüm özellikleri düzenleyebiliriz. Stile
vereceğimiz ad, stil türü, stil biçimi (yazıtipi, hizalama vb.) gibi özellikleri bu pencerede
düzenleyebiliriz. Oluşturduğumuz stle ait kenarlık ekleme, dil ayarlama, kısayol tuşu atama
gibi işlemleri ise pencerenin alt kısmında bulunan Biçim düğmesi altındaki seçenekleri
kullanarak yapabiliriz.
39
Şekil 5.10: Stil biçimlendirme araçları
Oluşturduğumuz stiller üzerinde değişiklik yapmak için Stiller ve Biçimlendirme
iletişim kutusu içinde bulunan stil seçeneğinin yanındaki ( ) simgesine tıklayarak Değiştir
seçeneğini işaretlememiz yeterlidir.
Oluşturduğumuz stilleri, program stil belleğine ekleyerek daha sonraki
çalışmalarımızda kullanabiliriz.
Örnekte; Deneme isimli stil oluşturarak paragraf metninin ortalanmış, Arial – 11 pt, 2
satır aralığına sahip olması istenmiştir. Stil düzenlemelerinden sonra bu stili kullanarak
hazırlayacağımız metinler Şekil 5.11’deki gibi olacaktır.
HAKAN BABAÇ
ORHANELİ AHMET NECATİ YILMAZ Ç.P.L.
Şekil 5.11: Stil biçimlendirme araçları
40
5.12. Belge Artalan Rengini Değiştirme
Biçim menüsü altında bulunan Arka Plan komutunu kullanarak belgemizin artalan
rengini değiştirebiliriz; fakat bu değişiklik, sadece ekranımıza yansıyacaktır.
Basılı Filigran alt menüsüne geçiş yaptığımızda, belgemize arka plan nesnesi veya
arka plan metni ekleyebiliriz.
Şekil 5.12: Arka Plan Nesnesi Ekleme
Basılı Filigran penceresi içinde eklenen arka plan nesnesi veya arka plan metni,
belgemize ait tüm sayfaların arka planına işlenecektir.
41
UYGULAMA FAALİYETİ
Aşağıda verilen işlem basamaklarını takip ederek, konuyu daha da pekiştirelim.
Öneriler kısmı, uygulama faaliyeti için yönlendirici olacaktır.
İşlem Basamakları Öneriler
􀂾 Kelime işlemci programını çalıştırınız.
􀂾 Açılan belge içinde ilk satıra adınızı
soyadınızı yazınız.
􀂾 Bir sonraki satıra geçip okulunuzun adını
yazınız.
􀂾 Ad ve soyadınızın tamamını küçük
harflerle yazınız.
􀂾 İlk satırı seçerek, yazı tipini Arial,
büyüklüğünü 16, kalın olarak ayarlayıp
ortadan hizalayınız.
􀂾 Sürükle- Bırak
􀂾 Biçimlendirme Araç Çubuğu
􀂾 İlk satır ile ikinci satır arasındaki boşluğu
arttırınız. 􀂾 Biçim – Paragraf
􀂾 Adınızın ilk harfini, soyadınızın tamamını
büyük harfe dönüştürünüz. 􀂾 Shift + F3
􀂾 Okulunuzun ilk harfini 3 satıra karşılık
gelecek şekilde büyütünüz. 􀂾 Başlangıcı Büyüt
􀂾 İkinci satırdan sonra bir satır atlayınız.
􀂾 Okulunuzda bulunan bölümleri, sıralı olarak
yazınız.
􀂾 Madde İşaretleri ve
Numaralandırma
􀂾 Ad ve soyadınızın bulunduğu satırı çerçeve
içine alınız. 􀂾 Kenarlıklar ve Gölgelendirme
􀂾 Sadece ilk sayfaya, renkli ve gölgeli bir
kenarlık ekleyiniz.
􀂾 Belgeyi, üçüncü satırından itibaren iki sütun
haline getiriniz. 􀂾 Biçim – Sütunlar
􀂾 Belgeye arka plan nesnesi olarak,
numaranızı ekleyiniz. 􀂾 Metin Filigranı
􀂾 Belge içinde her dört cm’lik alana, sekme
ekleyiniz. 􀂾 Biçim - Sekmeler
UYGULAMA FAALİYETİ
42
􀂾 Belge içine yazılan Bilişim ifadesinin
otomatik olarak Bilişim Teknolojileri
olarak değiştirilmesini ayarlayınız.
􀂾 Otomatik Düzeltme Seçenekleri
􀂾 Yeni word belgesi açınız.
􀂾 Elinizdeki modüldeki bu öğrenme
faaliyetinin konu başlıklarını bir word
belgesine yazınız.
• 1. başlıklar için “1.BAŞLIK”, 2.
başlıklar için “2.BAŞLIK” adlarında stil
tanımlayınız.
• 1.BAŞLIK stili 20 punto, kalın,
Times New Roman, sola dayalı , tüm
harfler küçük olsun.
• 2.BAŞLIK stili 14 punto, kalın,
Times New Roman, soldan 1cm içerden
olsun.
Oluşturduğunuz bu stilleri başlıklara
uygulayınız.
􀂾 Belge içinde bulunan başlıklara ait stil
tanımlamalarını değiştiriniz ve belgeyi
kapatınız
􀂾 Stiller ve Biçimlendirme
43
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
1. Yazılmış olan bir metnin satır aralarını ayarlamak için aşağıdaki menü
seçeneklerinden hangisi kullanılmalıdır?
A) Ekle/Kesme
B) Ekle/Alan
C) Biçim/Paragraf
D) Biçim/Sekmeler
2. Kelime işlemci programında “UYGULAMA” metninin alt çizgi rengini kırmızı olarak
değiştirme işlemi için hangi seçenek uygulanır?
A) Biçim – Yazı Tipi – Alt çizgi rengi
B) Standart araç çubuğu A düğmesi ile
C) Sağ tuş – Alt çizgi rengi
D) Biçim – Otomatik biçim
3. Kullanıcı bir listeye numarayla başladığında alt satıra geçince başka bir işlem
yapmaksızın numaranın algılanıp otomatik olarak devam ettirilmesini istiyor. Bu
işlemin otomatik olarak yapılabilmesi için aşağıdaki menülerden hangisi
kullanılmalıdır?
A) Ekle / Madde İşaretleri ve Numaralandırma
B) Araçlar / Seçenekler / Otomatik Biçim
C) Biçim / Madde İşaretleri ve Numaralandırma
D) Biçim / Otomatik Biçim
4. Paragrafın son satırının arka sayfaya taşınmasını engellemek